- Arrest van 16 februari 2011

16/02/2011 - P.10.1644.F

Rechtspraak

Samenvatting

Samenvatting 1
De bodemrechter beoordeelt in feite of een gedrag verantwoord is, op grond dat de betrokkene gehandeld heeft onder een dwang die hij niet heeft kunnen weerstaan; het Hof gaat evenwel na of de rechter uit de door hem gedane vaststellingen onweerstaanbare dwang heeft kunnen afleiden, zonder daarbij dat begrip te miskennen.

Arrest - Integrale tekst

Nr. P.10.1644.F

I. 1. M. T.,

beklaagde,

2. C.F.F., bvba,

civielrechtelijk aansprakelijke,

3. GENERALI BELGIUM, nv,

rechtstreeks gedaagde,

eisers,

vertegenwoordigd door mr. John Kirkpatrick, advocaat bij het Hof van Cassatie, en met als raadsman, mr. Dominique Léonard, advocaat bij de balie te Brussel,

II. 1. A. P.,

beklaagde,

2. C.F.F., bvba,

civielrechtelijk aansprakelijke,

3. AXA BELGIUM, nv,

rechtstreeks gedaagde,

eisers,

vertegenwoordigd door mr. Antoine De Bruyn, advocaat bij het Hof van Cassatie,

cassatieberoepen I en II tegen

1. ETHIAS, nv,

2. WAALS GEWEST, vertegenwoordigd door zijn regering in de persoon van de minister van Openbare Werken, Landbouw, Landelijke aangelegenheden, Natuur, Bossen en Erfgoed,

3. C. S.,

4. J. P.,

5. E. K.,

6. I. R.,

7. A.S.,

burgerlijke partijen,

8. D. M.,

beklaagde en burgerlijke partij,

9. Etablissements HOSLET, nv,

burgerlijke partij,

10. B. L.,

optredend in eigen naam en in de hoedanigheid van erfgenaam van wijlen A.A.,

burgerlijke partij,

11. A. Q.,

burgerlijke partij,

12. F. V.,

optredend in eigen naam en als wettelijke beheerder van de goederen van zijn minderjarige kinderen M. en Z. V.,

burgerlijke partij,

13. N. L.,

optredend in eigen naam en als wettelijke beheerster van de goederen van haar minderjarige kinderen M. en Z. V.,

burgerlijke partij,

14. S. L.,

optredend in eigen naam en als wettelijke beheerster van de goederen van haar minderjarig kind G. K.,

burgerlijke partij,

15. S. K., e.a.,

burgerlijke partij,

17. D.K.V. Belgium, nv,

burgerlijke partij,

18. G. C.,

burgerlijke partij,

verweerders,

de 1ste, 8ste en 9de vertegenwoordigd door Meester Jacqueline Oosterbosch, advocaat bij het Hof van Cassatie.

III. ETHIAS, nv,

burgerlijke partij,

eiseres,

vertegenwoordigd door mr. Jacqueline Oosterbosch, advocaat bij het Hof van Cassatie.

IV. 1. D. M.,

beklaagde en burgerlijke partij,

2. Etablissements HOSLET, nv,

civielrechtelijk aansprakelijke en burgerlijke partij,

eisers,

vertegenwoordigd door mr. Jacqueline Oosterbosch, advocaat bij het Hof van Cassatie,

cassatieberoepen III en IV tegen

1. WAALS GEWEST,

burgerlijke partij,

2. C. S.,

beklaagde en burgerlijke partij,

3. J.P.,

beklaagde en burgerlijke partij,

4. E. K.,

burgerlijke partij,

5. I. R. ,

burgerlijke partij,

6. A. S. ,

burgerlijke partij

7. B. L.,

optredend in eigen naam en in de hoedanigheid van erfgenaam van wijlen A.A.,

beklaagde en burgerlijke partij,

8. Q. A.,

burgerlijke partij,

9. V. F.,

optredend in eigen naam en als wettelijke beheerder van de goederen van zijn minderjarige kinderen M. en Z. V.,

burgerlijke partij,

10. N. L.,

optredend in eigen naam en als wettelijke beheerster van de goederen van haar minderjarige kinderen M. en Z. V.,

burgerlijke partij,

11. S. L.,

optredend in eigen naam en als wettelijke beheerster van de goederen van haar minderjarig kind G. K.,

burgerlijke partij,

12. S. K.,

burgerlijke partij,

13. B. L.,

burgerlijke partij,

14. D.K.V. Belgium, nv,

burgerlijke partij,

15. G. C.,

burgerlijke partij,

16. M. T.,

beklaagde en burgerlijke partij,

17. A. P.,

beklaagde en burgerlijke partij,

18. C.F.F., bvba,

civielrechtelijk aansprakelijke,

19. AXA BELGIUM, nv,

rechtstreeks gedaagde,

20. GENERALI BELGIUM, nv,

rechtstreeks gedaagde,

verweerders,

de 17de, 18de en 19de vertegenwoordigd door Meester Antoine De Bruyn, advocaat bij het Hof van Cassatie.

I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

De cassatieberoepen zijn gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank te Charleroi van 14 september 2010.

De eisers sub I en II voeren ieder in een memorie die aan dit arrest is gehecht, twee middelen aan.

De eisers sub III en IV voeren in een memorie die aan dit arrest is gehecht, eveneens twee middelen aan.

Afdelingsvoorzitter Frédéric Close heeft verslag uitgebracht.

Advocaat-generaal Damien Vandermeersch heeft geconcludeerd.

II. BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling

(...)

I. In zoverre de cassatieberoepen van de naamloze vennootschap Ethias, van D. M. en de naamloze vennootschap Etablissements Hoslet gericht zijn tegen de beslissing die hun burgerlijke rechtsvorderingen tegen C. S., J. P. en B. L. afwijst

Eerste middel

Naar luid van artikel 21.2 Wegverkeersreglement mag geen enkele bestuurder, behalve wanneer een lagere snelheid wordt opgelegd door het verkeersbord C 43, op een autosnelweg met een lagere snelheid rijden dan 70 km per uur. Hij moet evenwel zijn snelheid regelen overeenkomstig de bepalingen van artikel 10.1. Laatstgenoemde bepalingen die noch betrekking hebben op de snelheid van lijkwagens, noch op de verplichting om te vertragen bij het naderen van een afrit van de autosnelweg, vermelden met name dat de snelheid van de bestuurders geen oorzaak mag zijn van ongevallen, noch het verkeer mag hinderen.

Het vonnis beslist dat C. S., J. P. en B. L. geen enkele fout hebben begaan door op de autosnelweg met een lagere snelheid te rijden dan 70 km per uur, op grond dat die snelheid hun was opgelegd omdat zij een lijkwagen volgden.

De bodemrechter beoordeelt in feite of een gedrag verantwoord is, om reden dat de betrokkene gehandeld heeft onder een dwang die hij niet heeft kunnen weerstaan. Het Hof gaat evenwel na of de rechter uit de door hem gedane vaststellingen onweerstaanbare dwang heeft kunnen afleiden, zonder daarbij dat begrip te miskennen.

De in artikel 71 Strafwetboek bedoelde morele dwang veronderstelt niet alleen dat de wilsvrijheid van de dader is verminderd door een externe macht die hij niet heeft kunnen weerstaan, maar ook dat zijn wilsvrijheid daardoor verloren is gegaan. De wil om gewone welvoeglijkheidsregels na te leven kan niet als een dergelijke rechtvaardigingsgrond worden beschouwd.

Het middel is gegrond.

(...)

Dictum

Het Hof,

Verleent akte van de afstand van de cassatieberoepen van, eensdeels, de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid C.F.F. en de naamloze vennootschap Generali Belgium, en, anderdeels, de naamloze vennootschap Ethias en de naamloze vennootschap Etablissements Hoslet, maar alleen in zoverre al die cassatieberoepen gericht zijn tegen de beslissingen die, op de burgerrechtelijke vorderingen die tegen die eiseressen zijn ingesteld, uitspraak doen over de omvang van de schade.

Vernietigt het bestreden vonnis maar alleen in zoverre het uitspraak doet over de burgerlijke rechtsvorderingen van D. M. en de naamloze vennootschappen Ethias en Etablissements Hoslet tegen C. S., J. P. en B. L.

Verwerpt de cassatieberoepen voor het overige.

Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde vonnis.

Veroordeelt de eisers D. M., de naamloze vennootschap Ethias en de naamloze vennootschap Etablissements Hoslet in twee derde van de kosten van hun cassatieberoep en de verweerders C. S., J. P. en B. L. in het negende van die kosten.

Veroordeelt de overige eisers in de kosten van hun cassatieberoep.

Verwijst de aldus beperkte zaak naar de correctionele rechtbank te Bergen, zitting houdende in hoger beroep.

Aldus geoordeeld door het Hof van Cassatie, tweede kamer, te Brussel, door afdelingsvoorzitter Frédéric Close, de raadsheren Benoît Dejemeppe, Pierre Cornelis, Gustave Steffens en Françoise Roggen, en in openbare terechtzitting van 16 februari 2011 uitgesproken door afdelingsvoorzitter Frédéric Close, in aanwezigheid van advocaat-generaal Damien Vandermeersch, met bijstand van griffier Fabienne Gobert.

Vertaling opgemaakt onder toezicht van raadsheer Luc Van hoogenbemt en overgeschreven met assistentie van afgevaardigd griffier Véronique Kosynsky.

De afgevaardigd griffier, De raadsheer,

Vrije woorden

  • Morele dwang

  • Feitelijke beoordeling door de bodemrechter

  • Toezicht van het Hof