- Beslissing van 13 februari 2014

13/02/2014 - M41240/3902

Rechtspraak

Samenvatting

Samenvatting 1

Beslissing - Integrale tekst

(...)

I. Feiten

Mevrouw Martine X. (geboren op ../../1961) werd op de parking aan het kerkhof te ..., op 17 april 2003 door haar toenmalige partner, Freddy Z., neergeschoten. Daarop pleegde de man zelfmoord.

De feiten speelden zich af in aanwezigheid van Keith Y., de jongste zoon van Martine X..

"Bij ons woonde ook de vriend van mijn mama, Freddy Z.. Hij woonde hier ongeveer 1 jaar.

Zaterdag 12 april 2003 hadden ze ruzie gehad en heeft hij hier rond gelopen met een keukenmes. Hij keek toen heel wild en had precies schuim op zijn mond. Mama wilde toen niet meer dat hij hier bleef. Hij heeft toen zijn kleren ingepakt.

Daarna heb ik hem nog bijna elke dag gezien. Hij kwam hier altijd aan de deur met een smoesje om bijvoorbeeld nog iets te halen. Hij bleef dan heel kort want mama stuurde hem altijd terug buiten.

Vandaag, 17 april 2003, heeft Freddy naar mijn mama gebeld. Hij vroeg of ze naar ... wilde

komen. Mama heeft me dat verteld. Ze zei dat ze samen naar het graf van Freddy's vader zouden gaan en dan zouden afspreken om zijn adres te laten veranderen op het stadhuis. Ik wilde meegaan naar die afspraak omdat ik een raar voorgevoel had.

...

Hij richtte het wapen op mama. Mama riep: 'Freddy niet schieten, ik hou van u, ik hou van u '. Ik denk niet dat Freddy nog iets zei. Ik zag dat hij heel hard op zijn benen bibberde. Het geweer was maar een tien centimeter van haar hart verwijderd. Toen schoot hij mama neer. Ze viel schuin opzij met haar gezicht naar de auto van Freddy toe. Ik zag toen het schot afging haar kledij opfladderen en ik zag bloed spatten. Mama leefde toen nog en ze riep op mij dat ik moest weglopen en de politie

bellen. Ze had me op voorhand het nummer van de politie gegeven voor als er iets gebeurde. Ik denk dat Freddy toen nog eens geschoten heeft. De knallen van het geweer klonken eigenlijk niet hard. Ik riep ook nog naar Freddy 'niet doen, hou op denk aan mij en mama '. Freddy richtte nag eens naar mama maar het geweer ging niet meer. Freddy ging terug naar zijn auto. Hij ging weer naar de linker achterzetel. Daar begon hij weer te zoeken. Hij stak toen het geweer tussen zijn benen en plooide het open. Hij stak er nieuwe kogels in. Ik denk twee. Hij trilde hard op zijn benen. Ik denk dat mama toen al dood was. Ze lag in een grote plas bloed en er kwam wat bloed uit haar neus.

Freddy richtte het geweer toen op mij maar ik ging lopen. Toen hij zag dat hij mij toch niet kon raken, is hij over de struiken gesprongen. Van daar heeft hij weer op mama geschoten. Ik denk in haar hoofd. Hij is toen verder in de richting van het kerkhof gelopen. Ik ben toen naar een man gelopen die aan de tuin aan het werken was. Ik vertelde wat er gebeurd was en de man zei dat hij de politie zou bellen. " P.V nr. .../2003 dd. 18 april 2003.

II. Vervolging

II.1 Er werd een strafdossier geopend, doch ingevolge het overlijden van de dader verviel de strafvordering. Procureur des Konings Marc R. merkt op 13 mei 2005 dat het in zijn gerechtelijk arrondissement in dergelijke omstandigheden gebruikelijk is om geen onderzoeksrechter meer aan te stellen.

II.2 Op het ogenblik van de feiten was Freddy Z. nog gehuwd met Christine M., waarvan hij sedert 1999 feitelijk gescheiden leefde. Zij hadden samen een zoon, Tim Z., (° ../../1993). Christine M. had (aanvankelijk?) de nalatenschap van Freddy Z. verworpen. Christine M. heeft als voogdes van Tim Z. deze nalatenschap aanvaard onder voorrecht van boedelbeschrijving. Teneinde de schade te recupereren hebben de verzoekers aan hun raadsman opdracht gegeven om de erfgenaam van de heer Z. te dagvaarden voor de Burgerlijke Rechtbank.

II.3 Bij vonnis dd. 15 december 2005 van de Rechtbank van eesrte aanleg te ... werd beslist dat:

- Freddy Z. aansprakelijk is voor het overlijden van Martlne X.;

- de nalatenschap van Freddy Z., vertegenwoordigd door Christine M. in haar hoedanigheid van wettelijke vertegenwoordigster van Tim Z., die de nalatenschap aanvaardde onder voorrecht van boedelbeschrijving, volgende bedragen verschuldigd is:

- aan de huwgemeenschap X.-H. wegens materiële uitgaven en economisch verlies in het huishouden, de som van euro 45.024,34, vermeerderd met de interesten,

- aan Victor X. in eigen naam wegens morele schade de som van euro 5.000, vermeerderd met de interesten,

- aan Marie-Jeanne H. wegens morele schade de som van euro 5.000, vermeerderd met de interesten,

- aan Kevin S., Candy S. wegens kosten van rouwkledij de som van euro 250,

- aan de vertegenwoordigers van Keith S. wegens morele schade de som van euro 20 000, vermeerderd met de interesten,

- aan Candy S. wegens morele schade de som van euro 12.500, vermeerderd met de interesten,

- aan Kevin S. wegens morele schade de som van euro 6.250, vermeerderd met de interesten,

- aan Philip X. wegens morele schade de som van euro 1.800, vermeerderd met de interesten.

- Er werd voorbehoud verleend voor een vergoeding wegens medische kosten van psychologische bijstand;

- De eis van Kevin Y., van Candy Y. en van de vertegenwoordigers van Keith Y. tot vergoeding van de begrafeniskosten werd niet in staat van wijzen verklaard;

- Ook de eis wegens inkomstenverlies van Candy S. en van de vertegenwoordigers van Keith Y. werd niet in staat van wijzen bevonden;

- De eis van Victor X. en van Marie-Jeanne H. tot vergoeding van het verlies van een rustige oude dag werd afgewezen wegens dubbel gebruik met de schadepost economisch verlies in het huishouden;

- De beslissing over de proceskosten werd aangehouden.

II.4 Bij arrest d.d. 7 maart 2007 van het Hof van beroep te ... werd beslist dat

- Verklaart het hoger beroep van appellante Christine M., optredend in haar hoedanigheid van wettelijke vertegenwoordigster van haar minderjarige zoon, Tim Z., erfgenaam van wijlen Freddy Z., toelaatbaar doch ongegrond.

- Verklaart het incidenteel beroep van geïntimeerden Victor X., Marie-Jeanne H., Kevin Y., Philip X., Candy Y. en Luc Y. toelaatbaar en in de hierna bepaalde mate gegrond.

- Bevestigt het beroepen vonnis in zoverre het de aansprakelijkheid van wijlen Freddy Z. voor het overlijden van Martine X. heeft vastgesteld.

- Bevestigt het beroepen vonnis verder ten dele, wijzigt het in de hierna bepaalde mate en vult het aan als volgt.

- Zegt voor recht dat de nalatenschap van wijlen Freddy Z., vertegenwoordigd zoals voormeld, de volgende bedragen verschuldigd is:

- aan de huwgemeenschap X.-H. wegens materiële uitgaven ( euro 675) en economisch verlies in het huishouden ( euro 44.524,42): de hoofdsom van euro 45.199,42,

- aan Victor X. en Marie-Jeanne H. samen de hoofdsom van euro 5 000, wegens morele schade door het verlies van een rustige oude dag,

- aan Victor X. in eigen naam wegens morele schade door het verlies van zijn dochter: de hoofdsom van euro 5.000,

- aan Marie-Jeanne H. wegens morele schade door het verlies van haar dochter: de hoofdsom van euro 5.000,

- aan Kevin, Candy en Keith Y., erfgenamen en vertegenwoordigers van de nalatenschap van Martine X. wegens kosten van rouwkledij en geactualiseerde begrafeniskosten: de hoofdsom van euro 1.626,12,

- aan Candy en Keith S. wegens inkomensverlies: aan beiden gezamenlijk voor de periode vanaf het schadegeval tot op de dag van de onderhavige uitspraak: de hoofdsom van euro 35.833,92,

- aan beiden gezamenlijk voor de periode vanaf de dag van de onderhavige uitspraak tot op de dag waarop Candy Y. 22 jaar wordt: de gekapitaliseerde hoofdsom van

euro 21.630,01,

- aan Keith S. voor de periode van dag waarop Candy Y. 22 jaar wordt tot op de dag waarop hijzelf 22 jaar wordt: de gekapitaliseerde hoofdsom van euro 37.563,89,

- aan Keith Y. wegens morele schade de hoofdsom van euro 20.000,

- aan Candy Y. wegens morele schade: de hoofdsom van euro 12.500,

- aan Kevin Y. wegens morele schade: de hoofdsomvan euro 6.250,

- aan Philip X. wegens morele schade: de hoofdsom van euro 1.800,

- vermeerderd met de intresten.

- Bevestigt het voorbehoud verleend aan Keith Y. voor een vergoeding wegens medische kosten van psychologische bijstand.

- Wijst het meer en anders gevorderde af.

II.5 Bij vonnis dd. 29 oktober 2009 van de Rechtbank van eerste aanleg te ... werd beslist dat:

Uit de door eisers neergelegde stukken blijkt dat ook verweerster M. in eigen naam wettelijke erfgename is van de heer Freddy Z. en dat zij de erfenis heeft aanvaard onder voorrecht van boedelbeschrijving.

Het arrest van het hof van beroep te ... van 07.03.2007 bepaalde de omvang van de schuldvorderingen van eisers ten aanzien van de nalatenschap van Freddy Z.. Nu verweerster M. eveneens erfgename is van deze nalatenschap, dient de vordering tot gemeenverklaring van het arrest ten aanzien van haar gegrond verklaard te worden,

Aangezien verweerster M. de erfenis slechts heeft aanvaard onder het voorrecht van boedelbeschrijving en aangezien eisers niet bewijzen dat de gevorderde bedragen vallen binnen het bedrag van de waarde van de goederen die zij verkrijgt (art. 802 B.W.), kan er ten aanzien van haar geen concrete veroordeling tot betaling van de schadevergoedingen, zoals bepaald in het arrest, uitgesproken worden.

...

Verklaart het arrest van het hof van beroep te ... van 07.03.2007 gemeen aan verweerster M. in haar hoedanigheid van wettelijke erfgename van de heer Freddy Z., die de nalatenschap heeft aanvaard onder voorrecht van boedelbeschrjving.

II.6 Tegen dit vonnis werd door Christine M. hoger beroep aangetekend.

Uit het arrest van het Hof van beroep te ... d.d. 22 februari 2012: "Het hof is van oordeel dat het louter verweer van Christine M. dat zij derdenverzet zou kunnen instellen tegen het arrest van 7 maart 2007, wat zij tot op heden nog niet heeft gedaan, geen grond oplevert tot afwijzing van consorten X.."

III. Gevolgen van de feiten

Er werden drie kinderen geboren uit het huwelijk van Martine X. en Luc Y.. Dit huwelijk werd ontbonden door een echtscheiding, waarna de kinderen bij Martine X. verbleven. Enkel de oudste zoon Kevin onderhield nauwe contacten met zijn vader, bij wie hij op het ogenblik van de feiten ook verbleef.

Onmiddellijk na het overlijden stonden de ouders van mevrouw Martine X., de heer Victor X. en mevrouw Marie-Jeanne H., in voor de opvang van de twee minderjarige kinderen, Candy en Keith. De grootouders verlieten hun eigen woning en vestigden zich in de woning van Martine X.. Zowel de kinderen als hun vader, Luc Y., wensten dat de verdere opvoeding en opvang van de kinderen zou worden toevertrouwd aan de grootouders.

Om deze feitelijke situatie te normaliseren, sloten de betrokkenen een overeenkomst af waarbij de pleegvoogdij over de minderjarige kinderen aan de grootouders werd toegekend. Deze overeenkomst werd verleden voor notaris Janssen te Kermt. Bij vonnis van de Jeugdrechtbank te ... d.d. 16 augustus 2004 werd deze overeenkomst gehomologeerd.

IV. Mogelijkheden tot schadeloosstelling

- De dader was op het ogenblik van de feiten nog gehuwd met mevrouw Christine M.. Uit dit huwelijk werd één kind geboren: Tim Z..

Freddy Z. en Christine M. waren echter op het ogenblik van de feiten verwikkeld in een echtscheidingsprocedure. In het kader hiervan werd de echtelijke woning verkocht. De gelden voortvloeiend uit deze verkoop werden geblokkeerd op een rekening van notaris Clercx te ....

Na het overlijden van Freddy Z. verwierp Christine M. de nalatenschap. Als wettelijke vertegenwoordigster van Tim Z. aanvaardde zij de nalatenschap onder voorrecht van boedelbeschrijving. Uit het vonnis van 29 oktober 2009 blijkt evenwel dat zij ook in eigen naam de nalatenschap aanvaardde onder voorrecht van boedelbeschrijving.

Om de nalatenschap van de heer Z. te bepalen, diende eerst de huwgemeenschap vereffend en verdeeld te worden. Daar de heer Z. echter overleden is en enkel een minderjarige erfgenaam achterlaat, werd een tweede notaris aangesteld als bewindvoerder van de onverdeelde helft van de huwelijksgemeenschap.

De overeenkomst houdende de vereffening-verdeling van de huwelijksgemeenschap tussen Freddy Z. en Christine M. werd bekrachtigd door de Vrederechter te ... d.d. 10 juni 2004.

Om de schade te recupereren die de nabestaanden van mevrouw X. leden, werd een provisionele vordering ingediend in de nalatenschap van de heer Z.. Dit gebeurde namens:

- Kevin, Candy en Keith Y.;

- de heer en mevrouw X. - H.;

- de heer Philip X.

Om een uitvoerbare titel te bekomen werd een procedure ingeleid voor de Rechtbank van Eerste Aanleg tegen Tim Z., erfgenaam van Freddy Z..

- Bij arrest van het Hof van beroep te ... d.d. 30 juni 2009 werd de vordering van Christine M. q.q. haar minderjarige zoon, Tim Z., tot opheffing van het op 9 juli 2008 in handen van notaris Ivo V. te ... gelegd uitvoerend beslag onder derden afgewezen als ongegrond.

- Martine X. sloot een rechtsbijstandsverzekering af via de Belgische Leeuw. Deze verzekeringsmaatschappij zegde reeds toe de kosten verbonden aan de procedure gevoerd namens Candy en Keith te zullen dekken. De maatschappij stemde eveneens toe de kosten voor de procedure namens Kevin te dragen.

- Ook de rechtsbijstandsverzekeraars van de ouders van het slachtoffer en de broer, de heer Philip X., zegden toe de erelonen en de kosten verbonden aan deze procedure ten laste te nemen.

- OMOB meldde op 21 augustus 2003 akkoord te gaan met de tussenkomst van mr. T. voor het verhaal van de schade geleden door de heer en mevrouw X.-H.. Art. 22 van deze polis voorziet een waarborg onvermogen van derden (maximaal 20.000 euro) met uitsluiting van de stoffelijke schade voortvloeiend uit een opzettelijke daad. Ondertussen heeft Ethias euro 10.000 uitgekeerd aan de heer Victor X. en mevrouw M-J H. eveneens euro 10.000.

- Audi verzekering (Kevin Y.) ging akkoord met het opstarten van een procedure in recuperatie bij voldoende solvabiliteit van de nabestaanden van de dader. Art 21 van deze polis voorziet een waarborg onvermogen van derden (maximaal 7.500 euro) met uitsluiting van de stoffelijke schade voortvloeiend uit een opzettelijke daad. De polis voorziet dat dit bedrag verminderd wordt met alle uitkeringen die ontvangen worden van enig andere persoon, verzekeraar of instelling.

- Ingevolge de brief van de advocaat d.d. 19 september 2013 lijken volgens hem de mogelijkheden tot gedwongen uitvoering van het arrest d.d. 7 maart 2007 van het Hof van beroep te ... waarbij schadevergoeding werd toegekend, ten einde.

Er werd op vele manieren getracht om van de veroordeelde partijen betaling van de bij bovenvermeld arrest toegekende bedragen te bekomen.

Volgende acties werden ingesteld:

- een uitvoerend beslag onder derden bij Fortis-bank. Dit beslag heeft geleid tot een procedure bij de rechtbank van Eerste Aanleg te ... waar de discussie geëindigd is bij vonnis van de beslagrechter van 2 oktober 2008.

- een uitvoerend beslag onder derden bij notaris V. gelet op de verkoop van een onroerend goed. Deze discussie is geëindigd is met het arrest van het Hof van beroep te ... d.d. 30 juni 2009.

- een procedure van gemeenverklaring tegen de moeder. Deze discussie is geëindigd is met het arrest van het Hof van beroep te ... d.d. 22 februari 2012.

- een beslag op roerende goederen. Deze roerende goederen hebben geen soelaas geboden voor de delging van de schuld.

- Op basis van de genomen acties werd door gerechtsdeurwaarder Beckers aan zijn cliënten een saldo uitbetaald op 23 juli 2009 van euro 14.565,06 en op 26 januari 2010 een bedrag van

euro 6.160,94.

- Dit betekent dat van de schadevergoedingen die zijn toegewezen bij arrest van 7 maart 2007, slechts een fractie is betaald.

- Volgens de advocaat zijn er geen verdere uitvoeringsmogelijkheden.

V. Begroting van de gevraagde hulp

A. Op 28 december 2004 aangepast tot:

Morele schade euro 17.500,00

administratiekosten euro 25,00

rouwkledij euro 85,00

Inkomstenverlies euro 97.636,29 te delen door 2 euro 48.818,15

Tot vonnis euro 13.919,69

Vanaf vonnis euro 83.716,60

Totaal euro 66.428,15

B. aan Keith en Candy Y. - economische schade

Vanaf het overlijden tot op uitspraak arrest euro 35.833,92

C. in haar hoedanigheid van wettelijke erfgenaam van Keith Y.: morele schade euro 20.000,00

morele schade wegens het overlijden van haar moeder euro 12.500,00

VI. Beoordeling door de Commissie

Het verzoekschrift aan de Commissie is regelmatig naar de vorm en het werd tijdig neergelegd.

De wetgeving betreffende de hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden verleent aan de slachtoffers geen subjectief recht op "schadeloosstelling", maar wel op het eventueel bekomen van een "hulp", gesteund op het principe van de collectieve solidariteit. Uit de aard zelf van de hulp volgt dat de "volledige vergoeding" van het door de slachtoffers geleden nadeel niet wordt gewaarborgd. Bij het beoordelen van een hulp dienen de voorschriften van de artikelen 31, 31bis, 32, 33 en 33bis van de wet van 1 augustus 1985 houdende fiscale en andere bepalingen nageleefd te worden.

A. Aangaande de gevraagde hulp als (in de plaats gestelde) erfgenaam ingevolge het overlijden van Keith Y., broer van verzoekster:

Verzoekster vraagt een hulp in haar hoedanigheid van wettige erfgenaam van haar overleden broer, Keith Y.. Deze laatste heeft zelfmoord gepleegd op 7 oktober 2012. Verzoekster wenst samen met haar broer Kevin, evenals haar vader, Luc Y., het geding te hervatten.

- Uit de wet blijkt duidelijk dat de financiële tegemoetkoming die door de Commissie wordt toegekend geen recht op schadeloosstelling uitmaakt, voorzien in het burgerlijk recht, zoals bijvoorbeeld de toepassing van art. 1382 B.W. of een vorm van tegemoetkoming voorzien in het sociale zekerheidsrecht én dat er geen sprake is van een overdraagbaar recht (Parl. Hand., Kamer, zitting van 23 juli 1985, blz. 3480 en verslag in naam van de Senaatscommissie van Justitie door de heer VAN ROMPAEY - Documenten Senaat 1984-85, blz. 873).

- Vermits de Staat niet "vermoed" wordt aansprakelijk te zijn is zij bijgevolg niet, zoals de veroordeelde dader, gehouden tot integrale schadeloosstelling. De mogelijkheid om als slachtoffer, of als verwant van een slachtoffer, een financiële hulp te vragen, vormt dan ook geen subjectief recht op schadeloosstelling, dat in geval van overlijden zou overgaan op de eventuele erfgenamen. Vermits de hulp van de Commissie geen overdraagbaar recht is, is het verzoek van verzoekster als in de plaatsgestelde van haar overleden broer onontvankelijk.

B. Aangaande de gevraagde hulp als onrechtstreeks slachtoffer wegen het overlijden van de moeder van verzoekster, Martine X.:

De Commissie wenst te benadrukken dat ze geen integrale schadeloosstelling verzekert. Ze kan, naar billijkheid, slechts een financiële hulp toekennen voor de schadeposten die limitatief zijn opgesomd in artikel 32, § 1, van voornoemde wet. Intresten, ‘huishoudschade' en ‘meerinspanningen' zijn daar niet opgenomen en komen dus niet in aanmerking voor de toekenning van een hulp.

Luidens artikel 31 § 2 van de wet van 1 augustus 1985 houdende fiscale en andere bepalingen kan een financiële hulp worden toegekend aan: "erfgerechtigden, in de zin van artikel 731 van het Burgerlijk Wetboek, tot en met de tweede graad van een persoon die overleden is als rechtstreeks gevolg van een opzettelijke gewelddaad of personen die in duurzaam gezinsverband samenleefden met de overledene".

De Commissie is van oordeel dat aan Candy volgende vergoedingen toekomen:

- aandeel begrafeniskosten en rouwkledij:

½ van euro 1.626,12 euro 813,06

- inkomstenverlies tot op datum arrest d.d. 07/03/2007

½ van euro 35.833,92 euro 17.916,96

- inkomstenverlies vanaf datum arrest tot leeftijd 22 jaar:

½ van euro 21.630,01 euro 10.815,00

- morele schade euro 12.500,00

euro 42.045,02

*

* *

OP DIE GRONDEN,

De Commissie,

Gelet op:

- de artikelen 17 § 1, 39 tot 42 van de gecoördineerde wetten van 18 juli 1966 tot regeling van het taalgebruik in bestuurszaken;

- de artikelen 28 tot 41 van de wet van 1 augustus 1985 houdende fiscale en andere bepalingen, laatst gewijzigd bij wet van 30 december 2009;

- het koninklijk besluit van 18 december 1986 betreffende de commissie voor financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden en aan de occasionele redders, laatst gewijzigd bij koninklijk besluit van 7 december 2006.

- Verklaart het verzoek van verzoekster in haar hoedanigheid van wettige erfgenaam van haar overleden broer onontvankelijk.

- Verklaart het verzoek van verzoekster als nabestaande van haar overleden moeder ontvankelijk en kent haar een hulp toe van euro 42.045.

*

* *

Aldus uitgesproken te Brussel, in openbare zitting en in de Nederlandse taal op 13 februari 2014.

De secretaris, De voorzitter,

M. STEYAERT P. DRAULANS

Vrije woorden

  • Verzoekschrift, neergelegd op het secretariaat van de Commissie op 10 december 2004, waarbij de heer Victor X. q.q. zijn destijds minderjarige kleindochter om de toekenning heeft gevraagd van een financiële hulp, voor schade als gevolg van het gewelddadig overlijden van mevrouw Martine X., moeder van Candy.