- Vonnis van 9 mei 2014

09/05/2014 - A/14/3632

Rechtspraak

Samenvatting

Samenvatting 1

Aan de voorzitter van de rechtbank van koophandel (zetelend zoals in kortgeding) wordt een exclusieve bevoegdheid toegekend om te oordelen omtrent vorderingen die strekken tot het horen vaststellen van het bestaan en bevelen van de staking van elke inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht, met uitzondering van het auteursrecht, de naburige rechten en het recht van de producenten van databanken.

Er bestaat autonomie omtrent de beoordeling van de vermeende inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht ten opzichte van de marktpraktijkenwet (oud WHPC) gebracht voor de stakingsrechter.


Vonnis - Integrale tekst

I. PROCEDUREVOORAFGAANDEN

De artikelen 2, 34, 36, 37 en 41 van de Wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken, gewijzigd bij wet van 10 oktober 1967, houdende het gerechtelijk wetboek worden toegepast.

Na eenzijdig verzoekschrift neergelegd door de VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE overeenkomstig artikel 584, 3 Ger. Wb. wordt door de voorzitter van de Rechtbank van Koophandel Antwerpen (Afdeling Antwerpen) een beschikking gewezen op 29 april 2014 (B/14/00345) waarbij aan de heer P. D., aan de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG alsmede aan "elke andere rechts- of natuurlijke persoon die zich in het kader van het voeren van politieke propaganda voor de partij Vlaams Belang en/of de heer Filip D. bedient van het propagandamateriaal met daarop de slogan "Westmal of Halal - De keuze is duidelijk" en de afbeelding van de heer Filip D. met een glas Westmalle trappist" het volgend verbod wordt opgelegd:

Van elk verder gebruik van propagandamateriaal met daarop de slogan "Westmal of Halal - De keuze is duidelijk" en de afbeelding van de heer Filip D. met een glas Westmalle trappist" onder verbeurte van een dwangsom van euro 100 per uur met een maximum van euro 7.500 vanaf 24u na betekening.

Om op welke manier ook verwijzingen te maken of te behouden, in sociale media of anderszins, naar propagandamateriaal met daarop de slogan "Westmal of Halal - De keuze is duidelijk" en de afbeelding van de heer Filip D. met een glas Westmalle trappist" onder verbeurte van een dwangsom van euro 100 per uur met een maximum van euro 7.500 vanaf 24u na betekening.

Bovenstaande verbod wordt toegekend mits het voldoen aan de voorwaarde door de VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE om over te gaan tot dagvaarding (met verkorting van dagvaardingstermijnen) tegen de zitting van 2 mei 2014 (kort geding) en tegen de zitting van dinsdag 6 mei 2014 (zoals in kort geding).

Op 2 mei 2014 gaat de VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE over tot dagvaarding zoals in kort geding van enerzijds de heer P. D. en anderzijds de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG.

Op de inleidingzitting dd. 6 mei 2014 leggen verwerende partijen hun respectievelijke verweerconclusies neer. Gezien een bespoedigde behandeling van de zaak (in het licht van de nakende verkiezingen) zich opdringt, wordt het aangewezen geacht dat de VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE mondeling standpunt inneemt omtrent het verweer in de respectievelijke conclusies. De VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE kan hiermee instemmen zodat de zaak wordt gepleit op de inleidingszitting en vervolgens in beraad wordt genomen.

II. DE FEITEN

- De VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE (hierna aangeduid als "WESTMALLE") is merkhouder van volgende Benelux merkinschrijvingen:

Woordmerk TRAPPIST WESTMALLE (ingeschreven in het merkregister op 8 januari 2009 onder het nummer 0856139).

Beeldmerk WESTMALLE TRAPPIST (ingeschreven in het merkregister op 8 januari 2009 onder het nummer 0856138).

(voor afbeelding, zie PDF-versie)

Beeldmerk voor het WESTMALLE TRAPPIST-bierglas (ingeschreven in het merkregister op 1 mei 1997 onder het nummer 0594309).

(voor afbeelding, zie PDF-versie)

WESTMALLE neemt kennis van het feit dat de heer P. D. een verkiezingscampagne, in de aanloop van de verkiezingen van 25 mei 2014, heeft opgezet die (volgens haar) een verwijzing inhoudt naar het door haar gebrouwen trappistenbier door vermeend inbreukmakend gebruik te maken van de hierboven weergegeven Beneluxmerken.

- De politieke campagne bestaat uit volgende onderdelen:

2D-kaartje met de slagzin "WESTMAL' of HALAL?" gecombineerd met de aanduiding (aangepast vanuit kijkerstandpunt) "De keuze is duidelijk". Op dit kaartje wordt naast de slagzin een fotografische afbeelding weergegeven van de heer P. D. drinkend uit een kelkvormig glas gevuld met een donkerbruin (trappist)kleurige vloeistof.

Voorzijde 2D-kaartje

(voor afbeelding, zie PDF-versie)

Achterzijde 2D-kaartje

(voor afbeelding, zie PDF-versie)

"twitter"-bericht waarbij de lancering van bovenvermelde campagne wordt aangekondigd met weergave van de voorzijde van het 2D-kaartje (waarbij het kijkerstandpunt van de slagzin "Westmal' of Halal?" wordt gebruikt). In het "twitter"-bericht wordt aangegeven dat de lancering plaatsvond in café "Trappisten" te Westmalle.

De weergave van een alternatieve afbeelding van de heer P. D. drinkend uit een bekervormig glas gevuld met een donkerbruin (trappist)kleurige vloeistof (cfr. facebook-pagina: https://nl-nl.facebook.com/fdwvb).

- WESTMALLE meent dat onrechtmatige gebruik wordt gemaakt van haar merkenrechten en leidt de procedure in zoals weergegeven in de procedurevoorafgaanden (gevolgd door onderhavige procedure).

III. DE EISEN

- De eisen van WESTMALLE strekken in hoofdzaak tot (als weergegeven in het eenzijdig verzoekschrift):

Aan de heer P. D., de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG alsmede "elke andere rechts- of natuurlijke persoon die zich in het kader van het voeren van politieke propaganda voor de partij Vlaams Belang en/of de heer Filip D. bedient van het propagandamateriaal met daarop de slogan "Westmal of Halal - De keuze is duidelijk" en de afbeelding van de heer Filip D. met een glas Westmalle trappist" het verbod wordt opgelegd het verbod op te leggen

Van elk verder gebruik van propagandamateriaal met daarop de slogan "Westmal of Halal - De keuze is duidelijk" en de afbeelding van de heer Filip D. met een glas Westmalle trappist" onder verbeurte van een dwangsom van euro 5.000 per overtreding en per uur dat de overtreding aanhoudt.

Om op welke manier ook verwijzingen te maken of te behouden, in sociale media of anderszins, naar propagandamateriaal met daarop de slogan "Westmal of Halal - De keuze is duidelijk" en de afbeelding van de heer Filip D. met een glas Westmalle trappist" onder verbeurte van een dwangsom van euro 5.000 per overtreding en per uur dat de overtreding aanhoudt.

- Verwerende partijen argumenteren in hoofdorde de onbevoegdheid van de stakingsrechter. Ondergeschikt wordt de ongegrondheid van de vorderingen geargumenteerd waarbij de heer P. D. de toepassingsvoorwaarden van artikel 2.20.1.d. BVIE in vraag stelt op onderhavige feitelijke constellatie en de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG zich steunt op het argument inhoudende het gebrek aan bewijs van inbreuk door de VZW (als "meta-politieke organisatie").

IV. BEVOEGDHEID

- De stakingsrechter bij de Rechtbank van Koophandel Antwerpen (Afdeling Antwerpen) acht zich materieel bevoegd kennis te nemen van de ingestelde eisen op grond van artikel 589, 1° Ger. Wb. juncto artikel 3 van de wet van 6 april 2010 met betrekking tot de regeling van bepaalde procedures in het kader van de wet van 6 april 2010 betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming waardoor aan de voorzitter van de rechtbank van koophandel (zetelend zoals in kortgeding) een exclusieve bevoegdheid wordt toegekend om te oordelen omtrent vorderingen die strekken tot het horen vaststellen van het bestaan en bevelen van de staking van elke inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht, met uitzondering van het auteursrecht, de naburige rechten en het recht van de producenten van databanken.

Er bestaat autonomie omtrent de beoordeling van de vermeende inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht ten opzichte van de marktpraktijkenwet (oud WHPC) gebracht voor de stakingsrechter (cfr. ROOX, K., "De nieuwe bevoegdheidsregeling in het Intellectueel Eigendomsrecht (deel 1)", IRDI - 2007, p. 344 met verwijzing naar Parl.St. 2943/001 en 2944/001, p. 24).

V. BEOORDELING

V.A. Artikel 2.10.1.d. BVIE

1) Theoretische omkadering

- Artikel 2.20.1.d. Benelux Verdrag inzake de intellectuele eigendom van 25 februari 2005 (hierna aangeduid als "BVIE") geeft WESTMALLE het recht zich te verzetten tegen het gebruik van een teken wanneer het teken gebruikt wordt anders dan ter onderscheiding van waren of diensten, indien door het gebruik, zonder geldige reden van dat teken ongerechtvaardigd voordeel wordt getrokken uit of afbreuk wordt gedaan aan het onderscheidend vermogen of de reputatie van het merk.

Desbetreffend artikel kent een breder toepassingsgebied in vergelijking met artikel 2.20.1.a., b. en c. BVIE. Dit geldt des te meer sinds het wegvallen van de voorwaarde van "economisch verkeer" waarbij de BVIE (BMW oud) aansluiting vindt bij de tekst van artikel 5 §5 Merkenrichtlijn (cfr. BRAUN, A. en CORNU, E., "Précis des Marques", Brussel, LARCIER, 2009, p. 478).

Gebruik in een verkiezingscampagne wordt beschouwd als een gebruik in de zin van de niet-limitatieve begripsomschrijving van het begrip "gebruik" als weergegeven in artikel 2.20.2. BVIE. Een te enge invulling van dit begrip zou het toepassingsgebied van vermeld artikel 2.20.1.d. BVIE op een zodanige wijze kunnen beperken dat het de eerder aangegeven aansluiting met artikel 5 §5 van de Merkenrichtlijn ongedaan zou maken.

Anderzijds worden in 2.20.1.d. BVIE waarborgen weergegeven tegen een onredelijke of te verregaande toepassing. De merkhouder kan enkel optreden indien er "zonder geldige reden, van dat teken ongerechtvaardigd voordeel wordt getrokken of afbreuk wordt gedaan aan het onderscheidend vermogen of de reputatie van het merk".

Het door artikel 2.20.1.d. BVIE vooropgestelde gebruik van het "teken", dient ruim geïnterpreteerd te worden in de zin dat zowel een gelijk als een overeenstemmend teken onder dit begrip dienen gelezen te worden.

2) Concrete invulling

- De tekens, enerzijds "WESTMAL''" en anderzijds het kelkvormige glas, worden beschouwd als overeenstemmend met de aangereikte merken gezien de als dominant aanvaarde onderdelen van de respectievelijke merken:

Het dominant onderscheidend onderdeel in het woordmerk "WESTMALLE TRAPPIST" en in het beeldmerk "TRAPPIST WESTMALLE" betreft het begrip "WESTMALLE" (mede gezien het begrip "trappist" een omschrijving betreft van de herkomst het bier (i.e. gebrouwen door trappisten). Dit dominant onderdeel stemt overeen met het begrip "WESTMAL'", dat een (verkorte) auditieve weergave betreft van het begrip "WESTMALLE".

De gekantelde fotografische 2D-weergave van het kelkvormige 3D-glas op het 2D-kaartje en de facebook-pagina wordt als overeenstemmend geoordeeld met de rechtopstaande 2D-weergave in het aangegeven grafisch beeldmerk (WESTMALLE TRAPPIST-bierglas). Het overeenstemmend gedeelte betreft de 2D-weergave van de vormgeving.

Er is voldaan aan de toepassingsvoorwaarden van artikel 2.20.1.d. BVIE en dit op grond van volgende overwegingen:

Het (overeenstemmend) teken "WESTMAL'" houdt een verwijzing in naar het woordmerk "WESTMALLE TRAPPIST" en het beeldmerk "TRAPPIST WESTMALLE". Dat het begrip "WESTMAL'" niet wordt gebruikt als territoriale aanduiding van het dorp "Westmalle" doch wel als verwijzing naar het trappistenbier gebrouwen door WESTMALLE blijkt de vergelijking die gemaakt wordt met voedingsproducten. Het begrip "WESTMAL'" wordt geplaatst naast het islamitische begrip "halal". Ondanks de verwijzing van het begrip "halal" zowel naar handelingen als producten, bestaat bij het publiek de algemene opvatting dat dit naar voedingswaren verwijst (en alsdusdanig ook naar dranken waarbij eveneens halal-drank bestaat).

Op dezelfde wijze houdt het gebruik van het kelkvormige glas een verwijzing in naar het beeldmerk WESTMALLE TRAPPIST-bierglas, zeker gezien het gebruikt in combinatie met een donkerbruin (trappist)kleurige vloeistof.

Deze beoordeling geldt des te meer door het gecombineerd gebruik van beide tekens, waarbij gecombineerd gebruik niet enkel verwijst naar het samen gebruiken van de tekens op één drager (2D-kaartje) doch eveneens het kruiselings in verschillende media.

Het teken wordt gebruikt anders ter onderscheiding van waren of diensten, waarbij wordt aangegeven dat het gebruik van een teken als slagzin een "ander gebruik" kan opleveren (cfr. Vgl.: Hof Den Haag 27 mei 2004, IER 2004,77 m.nt. ChG (Correct/Mediamarkt); Vzr. Rb. Amsterdam 10 juli 2003, IER 2003, 74 (Serious Fun/Unilever e.a.; serious fun).

Door het gebruik van de teken(s) wordt een ongerechtvaardigd voordeel getrokken uit het onderscheidende vermogen en de reputatie van de respectievelijke merken. Dit ongerechtvaardigd voordeel wordt geoptimaliseerd door de band te versterken met de respectievelijke merken (o.a. door de plaats van lancering van de campagne, door het gebruik van een donkerbruin (trappist)kleurige vloeistof in het WESTMALLE TRAPPIST-bierglas, ...). Volledigheidshalve wordt aangegeven dat het "ongerechtvaardigd voordeel" uit de reputatie van het merk dient losgekoppeld te worden van de mogelijke schade die het merk leidt. Het betreft enkel het profijt dat de derde haalt uit de merkreputatie (cfr. HvJ, L'Oreal e.a. / Bellure, C-487-07/onderdelen 41-43).

Door de politieke recuperatie in een politieke campagne (eender van welke strekking) van de respectievelijke merken wordt afbreuk gedaan aan de reputatie ervan.

Er wordt geen geldige reden aangehaald om de betrokken tekens op een dergelijke wijze te gebruiken. Omtrent de vermeende verwijzing naar het dorp "Westmalle" werd hierboven geoordeeld.

Gezien bovenstaande beoordeling wordt de merkenrechtelijke inbreuk op grond van artikel 2.20.1.d. BVIE aanvaard.

V.B. Toerekenbaarheid van de merkenrechtelijke inbreuk

- Er bestaat geen betwisting dat de merkenrechtelijke inbreuk toerekenbaar is aan de heer P. D.

De rechtbank oordeelt dat de (dreigende) merkenrechtelijke inbreuk toerekenbaar is aan de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG en dit op grond van volgende overwegingen:

De stakingsvordering beoogt niet enkel de staking van een reeds volbrachte handeling doch eveneens de dreiging daartoe.

De achterliggende en ondersteunende structuur van de partij VLAAMS BELANG is niet doorzichtig. VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG houdt hetzelfde adres aan als de partij (en de voor haar optredende mandatarissen) en houdt een erg overeenstemmende verenigingsbenaming aan als de politieke partij (waarvoor de mandatarissen optreden).

Waar het in principe aan WESTMALLE toekomt om te bewijzen welke entiteit een (dreigende) inbreuk pleegt op haar merkenrechten, ontstaat door bovenvermelde ondoorzichtige structuur een doorgedreven loyaliteitsverplichting in hoofde de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG omtrent het bewijs van de meta-politieke activiteiten die zij daadwerkelijk verricht opdat hierdoor kan worden geoordeeld dat er geen dreiging van inbreuk bestaat. De VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG beperkt zich tot het voorleggen van haar oprichtingsakte. Noch uit het doel van de VZW (dat o.a. onder artikel 4 § 3 de middelen ter verwezenlijking van haar doel aangeeft o.a. de verspreiding van publicaties en meningen), wordt de dreiging in een meta-politieke verspreiding van publicaties als voldoende naar recht bewezen beschouwd.

- De stakingsvordering t.a.v. de heer P. D. alsmede de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG wordt gegrond beschouwd.

Volledigheidshalve wordt aangegeven WESTMALLE niet volhardt in de vordering strekkende tot staking van de (dreigende) inbreukmakende handeling door "elke andere rechts- of natuurlijke persoon" zoals weergegeven in het verzoekschrift overeenkomstig artikel 584, 3 Ger. Wb. en hernomen door loutere verwijzing in de dagvaarding onderliggend aan onderhavige procedure.

V.C. Dwangsom

- De dwangsom wordt beschouwd een prikkel ter nakoming van de opgelegde stakingsmaatregel en betreft een bijkomende veroordeling tot nakoming van de hoofdveroordeling (zie WAGNER, K., "Dwangsom", Mechelen, STORY SCIENTIA, 2003, p. 12-15 met uitgebreide verwijzing naar rechtsleer en rechtspraak). Het is niet vereist dat de dwangsom in verhouding staat met de mogelijke schade in hoofde van WESTMALLE. Een vorm van wanverhouding is mogelijk. De dwangsom dient in enige mate in verhouding te staan met de financiële draagkracht van verwerende partijen en/of het voordeel dat behaald wordt door het bestendigen (of beter het niet-gestaakt houden) van de (dreigende) inbreuk. Door een voldoende hoge dwangsom op te leggen, wordt betracht de keuze tussen het niet navolgen van de veroordeling (i.e. de staking) én het betalen van de dwangsom in de kiem te smoren.

Gezien het bovenstaande wordt geoordeeld dat een dwangsom van euro 500 per overtreding en per (aangevat) uur met een maximum van euro 500.000 als redelijk dient beschouwd te worden.

VI. UITSPRAAK

Wij S. Granata, Rechter, Waarnemend Voorzitter, zetelend zoals in kort geding bij toepassing van 3 van de wet van 6 april 2010 met betrekking tot de regeling van bepaalde procedures in het kader van de wet van 6 april 2010 betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming alsmede het Benelux Verdrag inzake de intellectuele eigendom van 25 februari 2005, bijgestaan door L. BOETS, Griffier.

Verklaren zich bevoegd kennis te nemen van de ingestelde eisen.

Verklaren deze toelaatbaar in volgende mate gegrond:

Zeggen voor recht dat het (dreigend) gebruik in een politieke of metapolitieke campagne door de heer P. D. en de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG van het begrip "WESTMAL'" (op zich of weergegeven in een slagzin) en/of van het teken van een kelkvormig glas gevuld met donkerbruin (trappist)kleurige vloeistof verwijzend naar voedingsproducten (en bij uitstek dranken) een inbreuk conform artikel 2.2.1.d. BVIE inhoudt op volgende Beneluxmerken waarvan de VZW ABDIJ DER TRAPPISTEN VAN WESTMALLE houder is:

Woordmerk TRAPPIST WESTMALLE (ingeschreven in het merkregister op 8 januari 2009 onder het nummer 0856139)

Beeldmerk WESTMALLE TRAPPIST (ingeschreven in het merkregister op 8 januari 2009 onder het nummer 0856138).

Beeldmerk voor het WESTMALLE TRAPPIST-bierglas (ingeschreven in het merkregister op 1 mei 1997 onder het nummer 0594309).

Veroordelen de heer P. D. en de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG tot het staken en gestaakt houden van vermelde inbreuken onder verbeurte van een dwangsom ten bedrage van euro 500 per inbreuk per (aangevat) uur dat de overtreding aanhoudt met een maximum van euro 500.000.

Verklaren het overige en meergevorderde als ongegrond.

Veroordelen de heer P. D. tot betaling van de kosten van het geding begroot op:

Kosten van dagvaarding: euro 428,10

Rechtsplegingvergoeding: euro 1.320,00

Veroordelen de VZW ALGEMEEN VLAAMS BELANG tot betaling van de kosten van het geding begroot op:

Kosten van dagvaarding: euro 417,43

Rechtsplegingvergoeding: euro 1.320,00

uitgesproken in bijzondere openbare zitting van diezelfde kamer op vrijdag negen mei tweeduizend veertien door de voorzitter, bijgestaan door de griffier.

L. Boets S. Granata

Vrije woorden