- Arrest van 1 december 2011

01/12/2011 - 182/2011

Rechtspraak

Samenvatting

Samenvatting 1

Het Hof zegt voor recht :

1. - In de interpretatie dat het niet van toepassing is op mondelinge huurovereenkomsten, schendt artikel 3, § 5, derde lid, van boek III, titel VIII, hoofdstuk II, afdeling 2, van het Burgerlijk Wetboek (« Regels betreffende de huurovereenkomsten met betrekking tot de hoofdverblijfplaats van de huurder in het bijzonder ») de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.

- In de interpretatie dat zij wel van toepassing is op mondelinge huurovereenkomsten, schendt dezelfde bepaling de artikelen 10, 11 en 23 van de Grondwet niet.

2. De tweede prejudiciële vraag behoeft geen antwoord.


Arrest - Integrale tekst

Het Grondwettelijk Hof,

samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en R. Henneuse, en de rechters E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, J. Spreutels, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul en F. Daoût, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter M. Bossuyt,

wijst na beraad het volgende arrest :

I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging

Bij vonnis van 5 april 2011 in zake Dirk Vannecke en Petra Vanhulle tegen Dirk Hermans, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 7 april 2011, heeft de Vrederechter van het kanton Veurne-Nieuwpoort de volgende prejudiciële vragen gesteld :

- « Schendt artikel 3, § 5, derde lid, Woninghuurwet (ingevoegd door artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006 (B.S. 28 december 2006, derde uitgave)), in werking vanaf 1 juli 2007, ten overstaan van de huurders die na 15 juni 2007 een woning huren als hoofdverblijfplaats en met wie daaromtrent een mondelinge huurovereenkomst tot stand gekomen is, de artikelen 10, 11 en/of 23 van de Grondwet in die zin geïnterpreteerd dat in geval er na 15 juni 2007 een mondelinge woninghuurovereenkomst van negen jaar tot stand gekomen is, de regeling van artikel 3, § 5, derde lid, Woninghuurwet niet van toepassing zou zijn, terwijl artikel 3, § 5, derde lid, Woninghuurwet wel toepasselijk is op de huurders die na 15 juni 2007 een woning huren als hoofdverblijfplaats en met wie daaromtrent een niet geregistreerde schriftelijke woninghuurovereenkomst van negen jaar tot stand gekomen is ? »;

- « Schendt artikel 3, § 5, derde lid, Woninghuurwet (ingevoegd door artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006 (B.S. 28 december 2006, derde uitgave)), in werking vanaf 1 juli 2007, ten overstaan van de huurders die vóór 15 juni 2007 een woning huren als hoofdverblijfplaats en met wie daaromtrent een mondelinge huurovereenkomst tot stand gekomen is, de artikelen 10, 11 en/of 23 van de Grondwet in die zin geïnterpreteerd dat in geval er vóór 15 juni 2007 een mondelinge woninghuurovereenkomst van negen jaar tot stand gekomen is, de regeling van artikel 3, § 5, derde lid, Woninghuurwet niet van toepassing zou zijn, terwijl artikel 3, § 5, derde lid, Woninghuurwet wel toepasselijk is op de huurders die vóór 15 juni 2007 een woning huren als hoofdverblijfplaats en met wie daaromtrent een niet geregistreerde schriftelijke woninghuurovereenkomst van negen jaar tot stand gekomen is ? ».

(...)

III. In rechte

(...)

B.1.1. Artikel 3, § 5, eerste tot derde lid, van boek III, titel VIII, hoofdstuk II, afdeling 2, van het Burgerlijk Wetboek (hierna : de Woninghuurwet) luidt sinds de wijziging ervan bij artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006 als volgt :

« De huurder kan de huurovereenkomst op ieder tijdstip beëindigen met inachtneming van een opzeggingstermijn van drie maanden.

Indien de huurder de huurovereenkomst evenwel beëindigt tijdens de eerste driejarige periode, heeft de verhuurder recht op een vergoeding. Die vergoeding is gelijk aan drie maanden, twee maanden of één maand huur naargelang de huurovereenkomst een einde neemt gedurende het eerste, het tweede of het derde jaar.

Zolang het huurcontract niet geregistreerd is na de termijn van twee maanden bedoeld in artikel 32, 5°, van het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten, zijn zowel de in het eerste lid bedoelde opzeggingstermijn als de in het tweede lid bedoelde vergoeding niet van toepassing ».

B.1.2. Het derde lid van artikel 3, § 5, van de Woninghuurwet is de in het geding zijnde bepaling. De ratio legis van die bepaling is het voorzien in een effectievere bescherming van de huurder bij de verkoop van het gehuurde goed (Parl. St., Kamer, 2006-2007, DOC 51-2773/001, pp. 53 en 56). Door de registratie verkrijgt de huurovereenkomst immers vaste dagtekening in de zin van artikel 9, eerste lid, van de Woninghuurwet, zodat de verkrijger om niet of onder bezwarende titel in de rechten en verplichtingen van de verhuurder op de datum van het verlijden van de authentieke akte treedt, zelfs indien de huurovereenkomst het recht van uitzetting in geval van vervreemding bedingt.

B.1.3. Krachtens artikel 5bis van de Woninghuurwet rust de verplichting van de registratie van de huurovereenkomst op de verhuurder. De kosten verbonden aan een eventueel laattijdige registratie zijn krachtens die bepaling volledig te zijnen laste.

Ten aanzien van de eerste prejudiciële vraag

B.2. In de interpretatie van de verwijzende rechter is de in het geding zijnde bepaling slechts van toepassing op niet-geregistreerde schriftelijke huurovereenkomsten, en niet op mondelinge huurovereenkomsten, die niet geregistreerd zijn.

Die interpretatie heeft als gevolg dat in geval van een mondelinge huurovereenkomst de huurder steeds de opzeggingstermijn van drie maanden in acht dient te nemen en dat hij in voorkomend geval zal zijn gehouden tot betaling van de opzeggingsvergoeding, terwijl in het geval van een schriftelijke huurovereenkomst de huurder is ontslagen van de opzeggingstermijn en de opzeggingsvergoeding indien de verhuurder ze niet registreert. Bovendien is in die interpretatie de huurder in het geval van een mondelinge huurovereenkomst evenmin beschermd bij verkoop van het gehuurde goed, hoewel dit de bedoeling van de wetgever was.

In die interpretatie bestaat er bijgevolg een verschil in behandeling tussen de huurder die een schriftelijke maar door de verhuurder niet geregistreerde huurovereenkomst heeft gesloten en de huurder die een mondelinge huurovereenkomst heeft gesloten.

B.3. Het verschil in behandeling berust op een objectief criterium, te weten het al dan niet schriftelijke karakter van de woninghuurovereenkomst.

Het verschil in behandeling is evenwel niet pertinent in het licht van de door de wetgever nagestreefde doelstelling. De huurder die is gebonden door een mondelinge woninghuurovereenkomst, heeft immers evenzeer belang bij de bescherming waarin de in het geding zijnde bepaling voorziet.

In die interpretatie is artikel 3, § 5, derde lid, van de Woninghuurwet niet bestaanbaar met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.

B.4. De in het geding zijnde bepaling is echter voor een andere interpretatie vatbaar. De tekst van artikel 3, § 5, derde lid, van de Woninghuurwet sluit niet uit dat die bepaling wordt toegepast op mondelinge woninghuurovereenkomsten. Uit de combinatie van die bepaling met de artikelen 1bis, 5bis en 12 van de Woninghuurwet vloeit bovendien voort dat de verhuurder verplicht is de mondelinge huurovereenkomst op schrift te doen stellen en dat geschrift ter registratie aan te bieden.

Krachtens artikel 1bis van de Woninghuurwet dient van elke huurovereenkomst die betrekking heeft op de hoofdverblijfplaats van de huurder, een geschrift te worden gesteld. De meest gerede contracterende partij kan bij gebreke van uitvoering binnen acht dagen na een ingebrekestelling die wordt betekend bij een ter post aangetekende brief of bij deurwaardersexploot, de andere partij in voorkomend geval via gerechtelijke weg verplichten om een schriftelijke overeenkomst op te stellen. Indien nodig, kan zij krachtens dezelfde bepaling verzoeken dat het vonnis de waarde zou hebben van een schriftelijke huurovereenkomst.

Nu de registratieplicht krachtens artikel 5bis van de Woninghuurwet op de verhuurder rust, dient hij, zelfs bij weigering van de huurder, artikel 1bis toe te passen. Krachtens artikel 12 van de Woninghuurwet zijn die bepalingen immers van dwingend recht.

Indien de verhuurder nalaat dit te doen, dient, gelet op de door de wetgever nagestreefde doelstelling, de sanctie bedoeld in de in het geding zijnde bepaling ook op hem van toepassing te zijn, ook al bestaat er geen geschreven, laat staan een geregistreerde, overeenkomst.

In die interpretatie bestaat het in de prejudiciële vraag bedoelde verschil in behandeling niet, draagt de in het geding zijnde bepaling bij tot het waarborgen van het recht op behoorlijke huisvesting beoogd in artikel 23, derde lid, 3°, van de Grondwet, en is bijgevolg artikel 3, § 5, derde lid, van de Woninghuurwet bestaanbaar met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.

Ten aanzien van de tweede prejudiciële vraag

B.5.1. Met de tweede prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of het verschil in behandeling dat ingevolge artikel 3, § 5, derde lid, van de Woninghuurwet bestaat tussen huurovereenkomsten die werden gesloten vóór de inwerkingtreding van die bepaling, al naargelang het een mondelinge huurovereenkomst of een schriftelijke huurovereenkomst betreft, al dan niet bestaanbaar is met het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie.

B.5.2. De in het geding zijnde bepaling werd ingevoerd bij artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006. Zij trad, overeenkomstig artikel 75 van diezelfde wet, in werking op 1 juli 2007.

Artikel 1bis van de Woninghuurwet werd ingevoerd door artikel 2 van de wet van 26 april 2007 houdende bepalingen inzake de woninghuur en trad in werking op 15 juni 2007.

B.5.3. Uit de gegevens van het dossier blijkt dat de mondelinge huurovereenkomst tot stand kwam op 1 december 2007.

Een antwoord op de tweede prejudiciële vraag is bijgevolg niet onontbeerlijk voor de oplossing van het geschil voor de verwijzende rechter.

De tweede prejudiciële vraag behoeft geen antwoord.

Om die redenen,

het Hof

zegt voor recht :

1. - In de interpretatie dat het niet van toepassing is op mondelinge huurovereenkomsten, schendt artikel 3, § 5, derde lid, van boek III, titel VIII, hoofdstuk II, afdeling 2, van het Burgerlijk Wetboek (« Regels betreffende de huurovereenkomsten met betrekking tot de hoofdverblijfplaats van de huurder in het bijzonder ») de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.

- In de interpretatie dat zij wel van toepassing is op mondelinge huurovereenkomsten, schendt dezelfde bepaling de artikelen 10, 11 en 23 van de Grondwet niet.

2. De tweede prejudiciële vraag behoeft geen antwoord.

Aldus uitgesproken in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 1 december 2011.

De griffier,

P.-Y. Dutilleux.

De voorzitter,

M. Bossuyt.

Vrije woorden

  • Prejudiciële vragen betreffende artikel 3, § 5, derde lid, van boek III, titel VIII, hoofdstuk II, afdeling 2, van het Burgerlijk Wetboek (« Regels betreffende de huurovereenkomsten met betrekking tot de hoofdverblijfplaats van de huurder in het bijzonder »), ingevoegd bij artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006, gesteld door de Vrederechter van het kanton Veurne-Nieuwpoort. Burgerlijk recht

  • Verbintenissenrecht

  • Woninghuur

  • Huurovereenkomst met betrekking tot de hoofdverblijfplaats

  • 1. Niet-registratie

  • Geen toepassing van de opzeggingstermijn en opzeggingsvergoeding

  • 2. Mondelinge huurovereenkomst

  • 3. Schriftelijke huurovereenkomst.