Omzendbrief BA-2004/01 tot aanvulling van de omzendbrief BA-1998/01 van 17 maart 1998 betreffende het statuut van de lokale en provinciale mandataris. - Financiële ondersteuning van de werking van de politieke fracties

Departement Economie, Werkgelegenheid, Binnenlandse Aagelegenheden en Landbouw
Aan de provinciegouverneurs
Ter kennisgeving aan :
- de leden van de provincieraden;
- de leden van de bestendige deputaties;
- de colleges van burgemeester en schepenen;
- de voorzitters van de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn.
I. Inleiding
In de omzendbrief van 17 maart 1998 betreffende het statuut van de lokale en provinciale mandataris werd de gemeenten en O.C.M.W.'s aanbevolen om via een reglement een aantal maatregelen in te voeren die zouden kunnen bijdragen tot de verbetering van hun lokale bestuurskwaliteit. Een van deze aanbevelingen had betrekking op het ondersteunen van de werking van de provincieraads-, gemeenteraads- en O.C.M.W.-fracties door, waar mogelijk, infrastructurele faciliteiten (lokaal, telefoon, fax, kopieerapparatuur enzovoort) ter beschikking te stellen van de fracties of hen eventueel een toelage toe te kennen voor rekenning van de lokale begroting.
De bedoeling van deze laatste aanbeveling leek mij duidelijk namelijk, de raadsleden van de verschillende fracties extra faciliteiten bieden opdat ze hun lokaal politiek mandaat nog professioneler en kwaliteitsvoller kunnen uitoefenen en daardoor ook hun democratische opdracht en controletaak nog efficiënter kunnen waarnemen.
Concreet houdt dit in dat, als voor een financiële ondersteuning wordt gekozen, de fractietoelage aangewend wordt voor bijvoorbeeld de vorming van de fractieraafdsleden, de uitbouw van een secretariaat, enzovoort.
Het blijkt dat er bij sommige besturen onduidelijkheid bestaat over een correcte toepassing van deze omzendbrief. Ik verwijs hierbij naar gevallen waar fractietoelagen bijvoorbeeld opgespaard worden om verkiezingen, het partijblad, het bal van de burgemeester, enzovoort mee te financieren of uitgekeerd worden aan individuele raadsleden, bijvoorbeeld om een pressentiegeld dat eerst om fiscale redenen verlaagd werd, te compenseren. Vanzelfsprekend zijn dergelijke praktijken een oneigenlijk gebruik van de richtlijn, die de bedoeling heeft de kwaliteit van de fractiewerking in de raden van gemeente, provincie of O.C.M.W. te verbeteren en zo bij te dragen tot een meer kwaliteitsvol bestuur. Dat betekent dat de ondersteuning met gemeenschapsmiddelen in geen geval gebruikt kan worden voor de ondersteuning van de lokale partijwerking, in welke vorm dan ook.
Ik wens hier dus de concretere voorwaarden voor de toekenning en besteding van de fractietoelagen duidelijker aan te geven en vraag de besturen zich daar in de toekomst ook strikt aan te houden.
II. De toekenning en aanwending van fractietoelagen
De richtlijnen in deze omzendbrief doen geen afbreuk aan de vrijheid van de lokale besturen om zelf de vorm van ondersteuning van de fractiewerking te bepalen die ze wensen toe te passen. Dat betekent dat ze, ieder binnen hun eigen bestuursgegevenheid, verder autonoom kunnen beslissen deze ondersteuning aan te bieden via infrastructurele faciliteiten dan wel via een toelage, of via een combinatie van beide. De wijze waarop de ondersteuning wordt toegekend kan in de reglementering worden bepaald.
1. Bedrag van de fractietoelage
Het blijkt dat besturen vaak zeer uiteenlopende bedragen vaststellen als fractietoelage. Door bepaalde besturen werden soms bijzonder hoge toelagen toegekend zonder dat duidelijk was welke redenen daaraan ten grondslag lagen. Omdat de fractietoelagen ten laste komen van de eigen begroting, zal ik willekeurig toegekende toelagen in de toekomst niet meer aanvaarden. Het is duidelijk dat de besturen ook bij het treffen van deze maatregel vooraf, en gelet op de belangrijkheid van hun bestuur en de eigen mogelijkheden, de nodige afwegingen zullen moeten maken. Gezien de autonomie van de besturen, wens ik hier geen maximumbedragen vast te stellen. Toch verzoek ik de besturen wel om voortaan de bedragen die ze voorstellen te motiveren en dus aan te geven om welke redenen enop grond van welke afwegingen ze tot het voorgestelde bedrag zijn gekomen.
2. Fractietoelage : exclusief aan te wenden voor de fractiewerking
De toelagetrekkers mogen die toegekend worden uit de begroting uitsluitend aanwenden voor het doel waarvoor ze toegekend worden namelijk voor de ondersteuning van de fractie. Dat is een algemeen principe dat ook genomen is in artikel 3 van de wet van 14 november 1983 betreffende de controle op de toekenning en op de aanwending van sommige toelagen. Hierboven werden al enkele voorbeelden gegeven van een correct gebruik.
In de toekomst zullen bijgevolg geen afwijkende praktijken meer geduld worden. De fractietoelagen mogen bijvoorbeeld niet opgespaard worden voor het bekostigen van de komende verkiezingen of, meer algemeen, voor eigen partijpolitieke doeleinden. Ze moeten duidelijk verbonden zijn aan de fracties in relatie tot de werking van de raden waar zij deel van uitmaken.
Daarnaast zijn fractietoelagen bedoeld voor gebruik door de fracties. Uitkeringen van fractietoelagen of gedeelten ervan aan individuele raadsleden, om welke reden dan ook, zullen dus voortaan ook uitgesloten zijn.
Ik verzoek de besturen om, indien nodig, hun reglementen aan deze richtlijnen aan te passen.
Ik verzoek hen tevens om hun reglementering aan te vullen met modaliteiten tot terugvordering ingeval fracties de toegekende toelagen op een onrechtmatige wijze hebben aangewend.
3. Controle op de correcte besteding
Een correct gebruik van fractietoelagen vereist ook de nodige controle van de raden zelf. Ook op dit stuk blijven de besturen nogal eens in gebreke. Vaak eisen ze van de toelagetrekkers weinig of geen verantwoording voor het gebruik van de toelage en is er nauwelijks enige controle. Ik verzoek de besturen dan ook dringend in hun reglementen de nodige eisen tot verantwoording vast te stellen en ook effectief opgegeven verantwoording te controleren.
Een minimumvereiste hierbij lijkt me dat de besturen zouden beschikken over een gedetaileerd verslag over de besteding van de middelen door de diverse toelagetrekkers. Dat verslag moet ook openbaar zijn en elk jaar aan de raden ter kennis worden gegeven.
Een minimumvereiste hierbij me dat de besturen zouden beschikken over een gedetailleerd verslag over de besteding van de middelen door de diverse toelagetrekkers. Dat verslag moet ook openbaar zijn.
III. Besluit
Ik verzoek de lokale besturen om binnen de kortst mogelijke termijn hun reglementen inzake de toekenning van fractietoelagen aan deze richtlijnen aan te passen.
Ik verzoek de gouverneurs strikt toe te zien op de toepassing van deze richtlijn door de gemeente- en O.C.M.W.-besturen. Wat de provinciale overheden zal dat gebeuren door mijn administratie Binnenlandse Aangelegenheden.
Ik verzoek ook deze omzendbrief op te nemen in het volgende nummer van het Bestuursmemoriaal.
Ik bezorg deze omzendbrief ook rechtstreeks aan alle gemeente- en O.C.M.W.-besturen.
Deze omzendbrief kan ook geraadpleegd worden via het internet op het volgende adres : http://www.binneland.vlaanderen.be/omzend.htm
De Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken,
P. VAN GREMBERGEN